Schoonschip: duurzaamheid als drijvende kracht

Schoonschip_Fotoweb

 

AMSTERDAM – Aan de Johan van Hasseltkade in Amsterdam-Noord zijn de eerste contouren van Schoonschip zichtbaar. De meest duurzame drijvende woonwijk van Europa is een oase te midden van zware industrie. Bewoner Matthijs Bourdrez bouwde zijn woonark met biobased materialen. Dankzij de PAVATEX-houtvezelisolatie is hij verzekerd van een aangenaam woonklimaat.

Bourdrez wrijft met zijn hand over de muur. Het raamkozijn in de woonkamer heeft een organische ronding. Het effect van het zachte leemstucwerk. “Dit is slechts één van de voorbeelden van de toegepaste natuurlijke materialen”, vertelt Bourdrez. “Ik ben zelf nadrukkelijk betrokken bij de bouw en de materiaalkeuze van deze woning. Een leuke zoektocht naar zoveel mogelijk biobased materialen. Dat wil zeggen bouwen met natuurlijk gegroeide grondstoffen. In de traditionele bouw wordt veel staal en beton gebruikt. Dat is niet bepaald duurzaam. In deze woning vind je vooral veel hout terug. Achter de leemwanden zijn houtvezelisolatieplaten bevestigd. Het gaat om natuurlijke producten die ademen en leven. Ze ogen fraai en daarnaast leveren de eigenschappen ook een hoger rendement op. Dat is voor mij bouwen zoals bouwen bedoeld is.”

Puur natuur

De oorsprong van Schoonschip ligt in een particulier wooninitiatief van duurzame denkers. De woonarken zijn te vinden in de wijk Buiksloterham. In dit zijkanaal liggen sinds eind 2018 de eerste zeven waterwoningen. De overige 23 volgen later dit jaar. Schoonschip biedt in totaal onderdak aan 46 huishoudens. Om de isolatie van zijn woning goed te regelen, schakelde Bourdrez de hulp in van SOPREMA. Manfred van Kammen, commercieel technisch adviseur, legt uit waarom bij dit project voor PAVATEX-houtvezelisolatie gekozen werd. “Er was een specifieke vraag naar een bouwmateriaal met een duurzaam oogmerk. PAVATEX is afkomstig van naaldhout uit duurzame bosbouw. De houtsnippers komen uitsluitend van resthout van zagerijen. Er worden geen chemische bindmiddelen gebruikt bij het productieproces en met de vervaardiging ervan verbruiken wij minder energie dan bij de productie van andere bouwmaterialen. Deze manier van produceren sluit perfect aan bij de bouwfilosofie van Matthijs.”

Geen dikke trui

Naast de duurzame eigenschappen biedt de houtvezelisolatie nog meer voordelen. Met deze vorm van isoleren zijn uitstekende prestaties ten behoeve van het binnenklimaat te behalen. Van Kamen vertelt: “In deze woning wordt gestreefd naar een maximaal rendement op het gebied van duurzaamheid. De warmte-opslagcapaciteit van de isolatie was dan ook een belangrijk punt. Hout heeft namelijk als belangrijke eigenschap dat het ademt. Warmte van overdag wordt opgeslagen en wanneer de temperatuur daalt wordt deze weer afgegeven.” Bourdrez vult aan: “Zo hoef je niet meteen naar je dikke trui te grijpen. In de zomer wordt de warmte ’s avonds weer afgegeven aan de buitenlucht. Zo kun je het hier ook bij warm weer koel houden. Bovendien gaan hierdoor je energiekosten omlaag. Het mes snijdt dus aan twee kanten.”

Akoestisch comfort

Volgens Van Kammen stijgt de vraag naar houtvezelisolatie in de woningbouw. Voor projecten in de utiliteitsbouw wordt nog vaak teruggegrepen naar de meer traditionele vormen van isolatie. “Steeds meer aannemers realiseren zich dat bouwen ook anders kan. Toch is deze vorm van isoleren nog niet bij iedereen bekend. Zonde, want houtvezelisolatie kent een brede toepasbaarheid. In deze woning hebben wij bijvoorbeeld Diffutherm houtvezelisolatiepanelen geplaatst bij de buitengevel en bij de stucafwerking aan de binnenzijde. Tussen de Diffuthermpanelen is een flexibele isolatiedeken geplaatst. Je kunt de houtvezelisolatie overal voor inzetten. Voor zowel gevel, dak als vloer. Een belangrijk voordeel is de hoge akoestische waarde. Door het hoge gewicht en de poreuze vezelstructuur wordt hinderlijk omgevingsgeluid gefilterd. Je vermindert op die manier lucht- en contactgeluid.”

Verantwoorde keuzes maken

In het project Schoonschip zijn meerdere duurzame initiatieven opgenomen. Zo zijn de waterwoningen goed geïsoleerd (EPC = maximaal 0) en worden zij bovendien niet aangesloten op het aardgasnet. Voor de verwarming zorgen warmtepompen die warmte aan het water van het kanaal onttrekken en er wordt zoveel mogelijk gebruik gemaakt van passieve zonnewarmte. Bourdrez is trots dat zijn duurzame gedachtegoed gestalte krijgt. Toch wordt volgens hem het woord duurzaamheid vaak verkeerd uitgelegd: “Het gaat vooral om bewuste verantwoorde keuzes maken. Is de aanschaf van zonnepanelen per definitie duurzaam?

Niet als je goedkope panelen uit China laat invliegen die ook nog eens een korte levensduur hebben. Dan krijg je een tegengesteld effect. Ik vind het leuk om duurzaamheid te verkondigen maar niet op een belerende manier. Zo bevat onze douche een reservoir met een waterzuivering. We gebruiken een vaste hoeveelheid water en gooien niets weg. Daarnaast hebben we een sedumdak en draait er een pilot met Waternet om toiletwater te vergisten en om te zetten in energie. Ook het gebruik van houtvezelisolatie past in dit plaatje. Een duurzame wereld begint altijd bij jezelf. Als ik mensen kan inspireren met deze voorbeelden dan is mijn missie geslaagd.”